انجمن شاعران ایران
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
شهرستان میانه مهد ادب و شعر و هنر اساتیدی را تحویل ادبیات آذربایجان و ایران داده است که در خطه آذربایجان کم نظیر و شاید بی نظیر باشند . با این که شهریار شیرین سخن را بهجت تبریزی نام نهاده اند اما منصفان ادب و شعر خوب میدانند که زادگاه و پرورشگاه ذهن شهریار اطراف میانه روستای خشکناب بوده و آنجا که میگوید "ورزقاندان آرموت ساتان گلنده " منظور نه ورزقان تبریز بلکه ورزقان میانه است یا وقتی میگوید "حیدر بابا قره چمن جاداسی" همان جاده پر پیچ و خم میانه - قره چمن به تبریز هست ، همان جاده ای که آوازه شهریار را به تبریز میبرد .
اشعار ترکی استاد شهریار هم کاملا مشهود است که به لهجه میانه ای سروده شده است ... البته بحث اصلی در اینجا خود شهرستان میانه نیست که استعداد آفرین است و دامنش مهد ادب است و هنر ..
اما استاد دیگری از این خطه همپای شهریار قله های شعر نو را در می نوردد و اولین اشعار نو فارسی و ترکی را به نام خود ثبت میکند ... استادی از دیار شهرستان میانه و شهر ترک که در شهرستان میانه کمتر به ایشان پرداخته شده است و حتی در سایتی ادبی دیدیم که زادگاه ایشان را هم تبریز نوشته بودند که با اعتراض جمعی از کاربران مجبور به اصلاح شدند. در ذیل زندگینامه ایشان را می آوریم.
استاد حبیب ساهر
**************
زندگی
حبیب ساهر در اردیبهشت ماه ۱۲۸۲ هجری شمسی در ترک (tark)میانه به دنیاآمد و کودکی خردسال بود که همراه با پدر و مادرش به تبریز رفت. پدرش در آشوبهای داخلی شهر تبریز در روزهای پیروزی انقلاب مشروطیت، ناپدید شد و حبیب، ازهمان کودکی طعم یتیمی را چشید. دوران دبیرستان را با محمدحسین شهریار هممدرسه شد و به گمان بسیاری، منظور شهریار از: «شهریارا بی حبیب خود نمیکردی سفر»، ساهر بودهاست.
بعد از دوران دبیرستان و مراودت ادبی با شهریار، به کردستان رفت و در کار حساب و کتاب خوانین کرد به فعالیت پرداخت. آن گاه سر از استانبول درآورد و از دانشگاه این شهر درسال ۱۳۰۴ در ۲۲ سالگی لیسانس جغرافیا گرفت و از آن پس دوران چهل ساله معلمی و آفرینش ادبی او آغاز شد. او در روستاها و شهرهای آذربایجان، قزوین و در واپسین سالها در تهران معلمی کرد و تا اواسط دهه ۴۰ در این شغل باقی ماند.
ساهر، داستاننویس و شاعری توانا بود. از او آثاری به سه زبان ترکی، فارسی و فرانسوی منتشر شدهاست . همزمان با تقی رفعت و قبل از ظهور نیما، ساهر شعر نو فارسی سرود و سبک جدیدی را در شعر ترکی بنیان گذاشت، و بدینگونه بود که عنوان «پدر شعر نو ترکی ایران» درمورد او به کار رفت.
اکنون در دانشکدههای ادبیات ترکیه و جمهوری آذربایجان، دانشجویان دورههای عالی ادبیات ترکی، برای فارغ التحصیل شدن، باید در کنار سایر دروس خود، درسی سه واحدی به نام ساهر شناسلیق (ساهرشناسی) را هم بگذرانند. ظرایف ادبی اشعار ترکی ساهر، همچون «حیدربابایا سلام » شهریار، آن چنان گسترده و غنی است، که تاکنون قریب ۶ موضوع پایان نامه دوره دکترا و کارشناسی ارشد را به خوداختصاص دادهاست .
حبیب ساهر در ۲۴ آذر ۱۳۶۴هجری شمسی، در تهران در گذشت. آرامگاه وی در بهشت زهرای تهران واقع شدهاست .
پدر شعر نو ترکی
عدهای، به حق «ساهر» را پدر ادبیات نوین ترکی آذربایجان و در ایران و همراه، همفکر و هم رای با «نیما» در پیدایش شعر نو فارسی دانسته اند. از اشعار ساهر، سپیدی، پیش از انتشار اشعار نیما در دست است. حتی، او اشعاری از شارل بودلر فرانسوی را به صورت سپید به فارسی ترجمه کرده که در سال های اول قرن حاضر (۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ هجری شمسی) در مطبوعات وقت به چاپ رسیده است البته این، به غیر از قطعه های منظوم و منثور بسیار زیبایی است که ساهر، از قرآن مجید به ترکی آذربایجانی بازگردانده است. در بین این قطعه های منظوم، علاوه بر اشعاری با قوافی و قواعد ویژه اشعار مشرق زمین (هجا و عروض)، اشعاری سپید و نیمایی هم می توان یافت.
آثار و کتابنامه
الف) آثار فارسی (چاپ شده)
۱- شقایق (مجموعه شعر نو و کهن) ۱۳۲۲ – تبریز
۲- سابهها (مجموعه شعر نو و کهن) ۱۳۲۴ – تبریز
۳- اشعار برگزیده (مجموعه شعر) ۱۳۲۶ – اردبیل
۴- افسانه شب (مجموعه شعر) ۱۳۲۵ – تبریز
۵- خوشه ها (مجموعه شعر) ۱۳۳۳ – قزوین
۶- جغرافیای ایالت خمسه، ۱۳۳۷ – قزوین (اثر علمی – تحقیقی درباره جغرافیا)
۷- اساطیر (مجموعه شعر) ۱۳۴۵ – قزوین
۸- اشعار برگزیده (مجموعه شعر) ۱۳۴۷ – قزوین (اشعار این مجموعه، با اشعار برگزیدهای که در سال ۱۳۲۶ در اردبیل منتشر شده، تفاوت دارد).
۹- کتاب شعر ساهر (۱) ۱۳۵۳ – انتشارات نبی تهران
۱۰- کتاب شعر ساهر ۲ – ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران
۱۱- میوهگس (مجموعه حکایات و خاطرات) ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران.
۱۲- ادبیات منظوم ترکی (آنتالوژی، مشتمل بر شرح حال بیش از صد شاعر ترک زبان اهل ترکیه، ۱۳۵۶ – انتشارات دنیای دانش تهران)
ب) آثار ترکی
۱- لیریک شعر (مجموعه شعر)، قزوین، ۱۳۴۴
۲- کوءشن (مجموعه شعر)، تهران، ۱۳۵۸
۳- سحر ایشیقلانیر (مجموعه شعر) تهران، ۱۳۵۸
۴- سوءنمین گونشلر (ترجمه هایی منتخب از آثار کلاسیک فارسی به ترکی)، تهران – ۱۳۶۱ (مقدمه، حواشی و توضیحات این کتاب، توسط مرتضی مجدفر نوشته شده است.).
۵- داغینیق خاطره لر (مجموعه خاطرات)، تهران، ۱۳۶۱
* عمده آثار استاد ساهر، به ترکی است که در مطبوعات مختلف به چاپ رسیده است که از جمله آنها می توان به نشر بیش از ۲۰۰ شعر، مقاله، داستان و خاطره در نشریات ترکی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همچون وارلقی، آزادلیق، یئنی یول، انقلاب یولوندا و … اشاره کرد.
ج) ترجمه از آثار ایشان به فارسی (چاپ شده)
۱- منظومه فلکلوریک آرزی و قمبر، تهران ۱۳۵۵، نشر مازیار، ترجمه دکتر حسین محمدزاده صدیق.
۲- چند شعر در آثار از شعرای آذربایجان، تهران، ۱۳۵۱
۳- شش شعر با مقدمه ای تحت عنوان«نمونه هایی از شعر ساهر» تهران – مجله خوشه سال ۱۳۴۷، شماره ۲۴، ترجمه: دکتر حسین محمدزاده صدیق.
۴- درس گلستان (قصه)، تهران، ۱۳۵۸، از مجموعه هفت قصه (شماره ۳)، ترجمه: مرتصی مجدفر.
۵- و
**************
نمونه ای از آثار استاد
**
چیراق یاندیر، اوجاق قور!
کور یوخودان بیرجه دور!
قوی امه گین داغیتسین،
یوردوموزا، قیزیل نور
***
باتما غمه، آغلاما!
ارهگیمی داغلاما!
قوی باغریمدان قان آخسین!
یارامی، سن، باغلاما!
***
اَییل، اییل اؤپ منی
ایستیورم من سنی،
سنسیز نئیلر خاطیریم
گلستانی، چمنی؟
***
سن بیر اولدوز، گنش سن،
روحومدا بیر آتش سن.
یادا وارسان قورتارمام،
آل قانینا بلشسن!
***
داغلار اوجا، گؤی اوجا،
قونور بیر قوش آغاجا.
یوردوموزدا، چوخ شکر،
تست له ییر هر باجا.
***
خالچا توخور گلینلر،
دنه دولور اکینلر.
گللندیرر حیاتی؛
دنیادا سن کیمیلر.
***
گئتمه گنش، بیر دایان!
گللری سنسن آچان،
سن اولماسون قارالار،
پاریلداماز آسمان ...
وطنیم بسله دیگین عارف و شیدادی فقط -- توپراقوندا نه اثر واردی صفازادی فق
اشعار ترکی استاد شهریار هم کاملا مشهود است که به لهجه میانه ای سروده شده است ... البته بحث اصلی در اینجا خود شهرستان میانه نیست که استعداد آفرین است و دامنش مهد ادب است و هنر ..
اما استاد دیگری از این خطه همپای شهریار قله های شعر نو را در می نوردد و اولین اشعار نو فارسی و ترکی را به نام خود ثبت میکند ... استادی از دیار شهرستان میانه و شهر ترک که در شهرستان میانه کمتر به ایشان پرداخته شده است و حتی در سایتی ادبی دیدیم که زادگاه ایشان را هم تبریز نوشته بودند که با اعتراض جمعی از کاربران مجبور به اصلاح شدند. در ذیل زندگینامه ایشان را می آوریم.
استاد حبیب ساهر
**************
زندگی
حبیب ساهر در اردیبهشت ماه ۱۲۸۲ هجری شمسی در ترک (tark)میانه به دنیاآمد و کودکی خردسال بود که همراه با پدر و مادرش به تبریز رفت. پدرش در آشوبهای داخلی شهر تبریز در روزهای پیروزی انقلاب مشروطیت، ناپدید شد و حبیب، ازهمان کودکی طعم یتیمی را چشید. دوران دبیرستان را با محمدحسین شهریار هممدرسه شد و به گمان بسیاری، منظور شهریار از: «شهریارا بی حبیب خود نمیکردی سفر»، ساهر بودهاست.
بعد از دوران دبیرستان و مراودت ادبی با شهریار، به کردستان رفت و در کار حساب و کتاب خوانین کرد به فعالیت پرداخت. آن گاه سر از استانبول درآورد و از دانشگاه این شهر درسال ۱۳۰۴ در ۲۲ سالگی لیسانس جغرافیا گرفت و از آن پس دوران چهل ساله معلمی و آفرینش ادبی او آغاز شد. او در روستاها و شهرهای آذربایجان، قزوین و در واپسین سالها در تهران معلمی کرد و تا اواسط دهه ۴۰ در این شغل باقی ماند.
ساهر، داستاننویس و شاعری توانا بود. از او آثاری به سه زبان ترکی، فارسی و فرانسوی منتشر شدهاست . همزمان با تقی رفعت و قبل از ظهور نیما، ساهر شعر نو فارسی سرود و سبک جدیدی را در شعر ترکی بنیان گذاشت، و بدینگونه بود که عنوان «پدر شعر نو ترکی ایران» درمورد او به کار رفت.
اکنون در دانشکدههای ادبیات ترکیه و جمهوری آذربایجان، دانشجویان دورههای عالی ادبیات ترکی، برای فارغ التحصیل شدن، باید در کنار سایر دروس خود، درسی سه واحدی به نام ساهر شناسلیق (ساهرشناسی) را هم بگذرانند. ظرایف ادبی اشعار ترکی ساهر، همچون «حیدربابایا سلام » شهریار، آن چنان گسترده و غنی است، که تاکنون قریب ۶ موضوع پایان نامه دوره دکترا و کارشناسی ارشد را به خوداختصاص دادهاست .
حبیب ساهر در ۲۴ آذر ۱۳۶۴هجری شمسی، در تهران در گذشت. آرامگاه وی در بهشت زهرای تهران واقع شدهاست .
پدر شعر نو ترکی
عدهای، به حق «ساهر» را پدر ادبیات نوین ترکی آذربایجان و در ایران و همراه، همفکر و هم رای با «نیما» در پیدایش شعر نو فارسی دانسته اند. از اشعار ساهر، سپیدی، پیش از انتشار اشعار نیما در دست است. حتی، او اشعاری از شارل بودلر فرانسوی را به صورت سپید به فارسی ترجمه کرده که در سال های اول قرن حاضر (۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ هجری شمسی) در مطبوعات وقت به چاپ رسیده است البته این، به غیر از قطعه های منظوم و منثور بسیار زیبایی است که ساهر، از قرآن مجید به ترکی آذربایجانی بازگردانده است. در بین این قطعه های منظوم، علاوه بر اشعاری با قوافی و قواعد ویژه اشعار مشرق زمین (هجا و عروض)، اشعاری سپید و نیمایی هم می توان یافت.
آثار و کتابنامه
الف) آثار فارسی (چاپ شده)
۱- شقایق (مجموعه شعر نو و کهن) ۱۳۲۲ – تبریز
۲- سابهها (مجموعه شعر نو و کهن) ۱۳۲۴ – تبریز
۳- اشعار برگزیده (مجموعه شعر) ۱۳۲۶ – اردبیل
۴- افسانه شب (مجموعه شعر) ۱۳۲۵ – تبریز
۵- خوشه ها (مجموعه شعر) ۱۳۳۳ – قزوین
۶- جغرافیای ایالت خمسه، ۱۳۳۷ – قزوین (اثر علمی – تحقیقی درباره جغرافیا)
۷- اساطیر (مجموعه شعر) ۱۳۴۵ – قزوین
۸- اشعار برگزیده (مجموعه شعر) ۱۳۴۷ – قزوین (اشعار این مجموعه، با اشعار برگزیدهای که در سال ۱۳۲۶ در اردبیل منتشر شده، تفاوت دارد).
۹- کتاب شعر ساهر (۱) ۱۳۵۳ – انتشارات نبی تهران
۱۰- کتاب شعر ساهر ۲ – ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران
۱۱- میوهگس (مجموعه حکایات و خاطرات) ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران.
۱۲- ادبیات منظوم ترکی (آنتالوژی، مشتمل بر شرح حال بیش از صد شاعر ترک زبان اهل ترکیه، ۱۳۵۶ – انتشارات دنیای دانش تهران)
ب) آثار ترکی
۱- لیریک شعر (مجموعه شعر)، قزوین، ۱۳۴۴
۲- کوءشن (مجموعه شعر)، تهران، ۱۳۵۸
۳- سحر ایشیقلانیر (مجموعه شعر) تهران، ۱۳۵۸
۴- سوءنمین گونشلر (ترجمه هایی منتخب از آثار کلاسیک فارسی به ترکی)، تهران – ۱۳۶۱ (مقدمه، حواشی و توضیحات این کتاب، توسط مرتضی مجدفر نوشته شده است.).
۵- داغینیق خاطره لر (مجموعه خاطرات)، تهران، ۱۳۶۱
* عمده آثار استاد ساهر، به ترکی است که در مطبوعات مختلف به چاپ رسیده است که از جمله آنها می توان به نشر بیش از ۲۰۰ شعر، مقاله، داستان و خاطره در نشریات ترکی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همچون وارلقی، آزادلیق، یئنی یول، انقلاب یولوندا و … اشاره کرد.
ج) ترجمه از آثار ایشان به فارسی (چاپ شده)
۱- منظومه فلکلوریک آرزی و قمبر، تهران ۱۳۵۵، نشر مازیار، ترجمه دکتر حسین محمدزاده صدیق.
۲- چند شعر در آثار از شعرای آذربایجان، تهران، ۱۳۵۱
۳- شش شعر با مقدمه ای تحت عنوان«نمونه هایی از شعر ساهر» تهران – مجله خوشه سال ۱۳۴۷، شماره ۲۴، ترجمه: دکتر حسین محمدزاده صدیق.
۴- درس گلستان (قصه)، تهران، ۱۳۵۸، از مجموعه هفت قصه (شماره ۳)، ترجمه: مرتصی مجدفر.
۵- و
**************
نمونه ای از آثار استاد
**
چیراق یاندیر، اوجاق قور!
کور یوخودان بیرجه دور!
قوی امه گین داغیتسین،
یوردوموزا، قیزیل نور
***
باتما غمه، آغلاما!
ارهگیمی داغلاما!
قوی باغریمدان قان آخسین!
یارامی، سن، باغلاما!
***
اَییل، اییل اؤپ منی
ایستیورم من سنی،
سنسیز نئیلر خاطیریم
گلستانی، چمنی؟
***
سن بیر اولدوز، گنش سن،
روحومدا بیر آتش سن.
یادا وارسان قورتارمام،
آل قانینا بلشسن!
***
داغلار اوجا، گؤی اوجا،
قونور بیر قوش آغاجا.
یوردوموزدا، چوخ شکر،
تست له ییر هر باجا.
***
خالچا توخور گلینلر،
دنه دولور اکینلر.
گللندیرر حیاتی؛
دنیادا سن کیمیلر.
***
گئتمه گنش، بیر دایان!
گللری سنسن آچان،
سن اولماسون قارالار،
پاریلداماز آسمان ...
وطنیم بسله دیگین عارف و شیدادی فقط -- توپراقوندا نه اثر واردی صفازادی فق
برچسب:
نویسنده: محمد رضا جوادیان